ابزارهای صوتی در موسیقی – سازهای زهی


ابزارهای صوتی در موسیقی – سازهای زهی – ابزارهای صوتی سازهای زهی چیست ؟


سازهای زهی

سازهای زهی نه فقط مهمترین و حجیم ترین قسمت ارکستر است ، بلکه تمام ارکستر نیز می تواند بود . ارکستر بدون قسمت های دیگر ، هنوز «ارکستر» است ، ولی بدون سازهای زهی ،

احتمالاً «باند» ، «همنواز» ، یا حتی یک «دسته سازهای هم طنین» بوده و دیگر ارکستر نیست . در اوائل قرن هفدهم ، گروهی از سازهای زهی به تنهائی می توانستند ارکستری تشکیل دهند .

ابزارهای صوتی در موسیقی – سازهای زهی – ابزارهای صوتی سازهای زهی چیست ؟

سازهای بادی چوبی ، بادیهای مسی و ضربی ها به تدریج به ارکستر افزوده شدند و به موازات پیشرفت امکانات «سازبندی» و تنظیم ، سازهای افزوده نیز به کمال بیشتری دست یافتند .

اما سازهای زهی تاکنون همچنان به مثابه مرکز ثقل ارکستر باقی ماندند.

سازهای خانواده زهی – و ویولن ، ویولن آلتو ، ویولنسل ، و کنترباس – به ترتیب در نقش مقابل بخشهای صدای انسانی ، «سوپرانو» ، «آلتو» ، «تنور» و «باس» قرار می گیرند ،

زیرا وسعت نسبی صدایشان ، و نیز نقشهای مشخصشان کم و بیش به ترتبیب با بخشهای نامبرده بالا برابراست .

اما هر ساز زهی ، به هر حال میدان صدائی بسیار وسیعتر از این میدان صدا در بخشهای صدای انسانی هم طراز خود دارد (این نکنه در جداول 1/2 ص 42 نشان داده شده است) .

تمام اعضای این خانواده از نظر شکل و طرز اجرا به هم شبیه اند : صوت در نتیجه کشیدن آرشه ، عمود بر یک یا چند سیم از سیمهای چهارگانه ساز حاصل می شود ،

یا گاه انگشتان دست بر روی سیمها زخمه می زنند . تمام سازهای این خانواده می توانند نقشهای بسیاری را برعهده گیرند ، بیان بسیار موثری داشته باشند ،

و ، به خاطر شباهتهای آکوستیکی شان ، همگی صوتی کم و بیش همرنگ و همگون حاصل کنند .

نوازندگان سازهای زهی ، بر خلاف سازهای بادی (چوبی و مسی) که لبها و نفسشان گاهگاه به استراحت و وقفه نیاز دارد ، قادر به ایجاد اصواتی بسیار طولانی هستند .

سازهای زهی

و این دلیل دیگری است که سازهای زهی ، طی تاریخ تحول موسیقی غرب ، در مرکز پیدایش ارکستر قرار گرفته اند . وظیفه اصلی و عمده سازهای زهی در ارکستر نمایش جوهر مواد موسیقائی است .

در ارکستر مدرن ، ما با دو بخش ویولن ، یکی زیرتر و دیگری بم تر ، یا بخش ویولنهای اول و بخش ویولنهای دوم ، سرکار داریم . ملودی عموماً به ویولنهای اول سپرده می شود ،

بخش باس را ویولنسل ها و کنترباسها، و مواد هارمونی را ویولن دوم ها و ویولن آلتوها اجرا می کنند . جدول 1/2 ارتباط هر یک ازبخشهای انفرادی این خانواده را با بخش دیگر نشان می دهد .

برای شناختن هر یک از سازهای این خانواده در کنار جدول تصویری ضمیمه شده است . در جدول شرح میدان ، وسعت  صدا ، و طنین و نقش هریک آمده است .

ابزارهای صوتی سازهای زهی چیست ؟

نمونه های شنیدنی مذکور در جدول نیز در شناختن طنین مخصوص هر ساز و ظرفیت هر ساز کمکی موثر است .

زهی ها

سازها

میدان صوتی

طنین و امکانات اجرائی

نقشهای ویژه در همنوازی

نمونه ها

ویولنوسیله حصول صوت در آن : کشیدن یک آرشه عمود و مماس برسیمها ، یا زخمه زدن برآنها 1- بالاترین ساز میان زهیها2- میدان بسیار گسترده


ابزارهای صوتی در موسیقی – سازهای زهی – ابزارهای صوتی سازهای زهی چیست ؟

1-درخشان ، روشن ، بسیار بسیار چابک2- با طیف و سیعی  از سیمها و طنینها ممکن شامل رنگهای غنی ، صدا دار ، خشن ، تیز، زیبا، آرامش بخش احتراز کننده و نافذ 1- دو گروه مشخص ساز : ویولنهای اول به اجرای ملودی می پردازند . وهمانند بخش سوپرانو هستند ویولنهای دوم نعمولاً نقش اجرای هارمونی دارند ، همانند بخش آلتو2- یارای اجرای پاساژهای تند ، تزئینی و ماهرانه هستند نمونه  1/14مندلسون: کنسرتو ویولن در«می مینور» ک. 64
ویولن آلتو وسیله حصول صوت در آن : کشیدن یک آرشه عمود و مماس برسیمها ، یا زخمه زدن برآنها 1- در سطح زیر وبمی اندکی پایین تر از ویولن2- میدان صوتی تنگتراز ویولن 1- تیره تر از ویولن و کمتر چابک2- کمابیش تو دماغی ، غنی ، نافذ ، تیره آرامش بخش ، لیریک 1- معمولاً هارمونی نزدیکی را با سوپرانو اجرا می کند2- گهگاه به اجرای نقش مقابل ملودی می پردازد نمونه 1/15هیندمیت : «قو گردان» موومان دوم
ویولنسلوسیله حصول صوت در آن : کشیدن یک آرشه عمود و مماس برسیمها ، یا زخمه زدن برآنها 1-در سطح زیر و بمی : پایین تر از ویولن و ویولن آلتو2- وسعتی صوتی که بر هر سه ساز تداخل می کند .


ابزارهای صوتی در موسیقی – سازهای زهی
1- بسیار  قوی و زنگدار ، چابک تر از کنترباس2- کمابیش گرم ، غنی ، مشدد ، نافذ ، لیریک . 1- معمولاً همانند بخش باس آوازی ، به تامین پایه هارموی می پردازد.2- گاه همانند بخش آوازی3- احیاناً به اجرای ملودی می پردازد نمونه1/16شومان : کنسرتو برای ویولنسل و ارکستر ک . 129
کنترباس وسیله حصول صوت در آن : کشیدن یک آرشه عمود و مماس بر سیمها ، یا زخمه زدن برآنها 1- پایین ترین سطح زیر و بمی2- وسعتی صوتی کوچکتر ازهمه سازهای زهی3-یک اکتاو پایین تر از سطحی  است که در پارتیتور نوشته شده است . 1- قوی ، پر ، ضخیم ، زنگدار ، 2- کمتر از همه سازهای زهی چابک ممکن است حتی کسل کننده و سبب ناراحتی شود. 1- همانند بخش باس به تامین پایه هارموئنی می پردازد معمولاً بخش ویولنسل رادر یک اکتاو پایین تر مضاعف می کند .2- به علت دشواری اجرا به ندرت ملودی اجرا میکند . اما گهگاه در اجرای قسمتی از ملودی سهیم است. تکه پاساژهانمونه 1/17مسن سان «فیل» از کارناوال حیوانات

اقباس از کتاب دعوت به شنیدن ، نوشته ریچارد- ل .وینک – لوئز- ج . ویلیامز . برگردان به فارسی : پرویز منصوری

منبع: نگاره

ابزارهای صوتی در موسیقی – سازهای زهی
به این پست رای دهید

همچنین ممکن است دوست داشته باشید...

0

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

کانل تلگرام میزبان موزیک