صدا سازی برای مداحی قسمت اول


صدا سازی برای مداحی قسمت اول – تکنیک های مهم در زمینه صداسازی در مداحی قسمت اول


مطالب زیر حاصل تجربیات شخصی و به قلم کربلایی سید یحیی تقی زاده نوشته شده است که جهت آشنایی علاقه مندان به این حوزه در وبسایت شرکت نگاره منتشر گردیده است.

الف) تمرینات صدا

به طور معمول تمرینات صوتی با سه رویکرد مختلف قابل طراحی و تنظیم است. باید توجه داشت که در برخی از ویژگی های صوتی تمرین نمی تواند نقش چندان مؤثری در بهبود وارتقاء آن ویژگی داشته باشد.

برای مثال در طنین ذاتی صوت و یا تحریر، اگر استعداد اولیه قابل توجهی وجود نداشته باشد، با تمرین نمی توان آن را بهبود بخشید اما در سایر ویژگی های صوتی تمرینات حساب شده و مستمر یقیناً موجب بهبود هر چه بیشتر آنها خواهد شد.

تمرین انعطاف و وسعت

این تمرینات بهتر است صبح ها پیش از صرف صبحانه و یا عصرها پس از استراحت بعد از ظهر و به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه در روز و در یک برهۀ زمانی ۴تا۶ ماهه صورت پذیرد.

ابتدا لازم است یک دیاپازون یا تیونر(Tuner) تهیه نموده تا بوسیله آن بتوانید تمرینات مربوطه را انجام دهید. توجه داشته باشید دیاپازون ها معمولاً دو نوع هستند.

نوع معمولی که خود به دو شکل مختلف یعنی دایره شکل و نعل اسبی است و نوع دیجیتالی آن که به نام تیونر شناخته می شود.

آنچه که بیشتر در دسترس علاقمندان است نوع دایره شکل دیاپازون است.

دیاپازون وسیله ای است که به واسطه ی آن می توان صدای نت های موسیقی را اجراء و فرکانس صحیح و استاندارد هر نت را شناخت.

به همین سبب آن را متر صدا می دانند همان طور که به وسیله متر می توان قد را اندازه گیری کرد به وسیله دیاپازون نیز می توان وسعت یک صدا را شناخت.

تکنیک های مهم در زمینه صداسازی در مداحی قسمت اول

در اطراف دایرۀ دیاپازون سوراخ هایی به تعداد ۱۳ عدد وجود دارد که در مقابل هر سوراخ حروف یا علامت هایی درج گردیده است.

حروف A، B، C، E، F و G به ترتیب نشان گر نت های لا(La)، سی(Si)، دو(Do)، ر(Re)، می(Mi)، فا(Fa) و سُل(Sol) می باشند.

علامت های b(بمل) و #(دییز) هم در بین این حروف به معنای این است که نت اصلی نیم پرده بم یا زیر گردیده است.

اگر در هر سوراخ فوت کنیم صدای آن نت شنیده می شود فاصله هر سوراخ با بعدی نیم پرده و با سوراخ یکی پس از آن یک پرده است.

البته به یاد داشته باشید که در موسیقی بین نت های سوم و چهارم یعنی می(Mi)، فا(Fa) و هفتم و هشتم یعنی سی(Si) و دو(Do) به طور طبیعی نیم پرده وجود دارد.

به همین دلیل است که روی دیاپازون بین این نت ها علامت بمل و دییز وجود ندارد. براین اساس مجموع پرده های موجود در یک گام موسیقایی یعنی از نت Do تاDo بعدی ۶ پرده است.

صدا سازی برای مداحی قسمت اول – میزبان موزیک

ابتدا با استفاده از یک دیاپازون، پائین ترین فرکانس صدای خود را پیدا نمائید. سپس از همان نت یا درجه شروع به کشش صدا به صورت آوای(آ) به مدت یک تا دو دقیقه(البته همراه با اعاده نفس) نمائید.

دقت کنید که در حین کشش هر نت، فرکانس صدا بالا و پائین نرفته و ثابت بماند. سپس در سوراخ بعدی نت شروع (با فاصله نیم پرده) دمیده و همین عمل راتکرار نمائید. مجدداً به همین شکل یعنی به صورت نیم پرده،

نیم پرده صدای خود را بالا برده و تا جایی که احساس فشار و ناراحتی در حنجره خود نمی کنید این کار را ادامه دهید. در این تمرین چند نکته حائز اهمیت است:

اولاً: باید حداقل به مدت یک ماه این تمرین را روزی یک یا دو جلسه انجام داده سعی کنید در لابلای تمرینات گاهی بدون استفاده ازدیاپازون و باتکیه برذهن و گوش خود نت ها را اجرا نمائید.

ثانیاً: پس از یک ماه اول که گوش شما به فواصل نیم پرده آشنا شد. مدت یک ماه هم روی فواصل بیشتر از نیم پرده مثلاً ۱،۱ یا ۲ پرده تمرین نمائید تا گوش شما به خوبی با درجات و فواصل بین آنها مأنوس گردد.

مداحی قسمت اول

این کار موجب می شود تادر آینده از ناکوکی ها و فالش های احتمالی که ممکن است در اثنای تلاوت برای شما پیش آید کاسته شود.

ثالثاً: در ماه های بعدی سعی نمائید از مدت کشش هر نت(۱تا۲دقیقه) کاسته و بر سرعت اجرای نت ها بیفزائید. در این حالت ممکن است به مرور به مرتبه ای برسید که تمامی نت ها یادرجات صدای خود رادر کمتر از ۵ ثانیه  اجراء نمائید.

رابعاً: تلاش نمائید همان طور که صدای خود رادر جه به درجه بالا می برید. به همان  شکل هم به جای اولیه بازگردانید درواقع لازم است این تمرینات هم به شکل صعودی و هم به شکل نزولی انجام پذیرد.

خامساً: پس از دو هفته اول تمرینات، سعی نمائید یک تا دو درجه به بالاترین حد صدای خود اضافه نمائید. دقت کنید که این افزایش باید با یک شیب ملایم و بدون فشار غیر منطقی به حنجره صورت پذیرد.

سادساً: توجه داشته باشید این تمرینات به شکل خلاصه تر و کوتاه تر می تواند به منظور گرم کردن صدا، مورد استفاده قاری پیش از تلاوت های تمرینی وی قرار گیرد.

تمرین پردازش صوت(صدا سازی)

این تمرینات معمولاً بادو رویکرد متفاوت انجام می گردد:

اول: تمرینات کنترل شدت یا ولوم صدا

دوم: تمرینات بهبود طنین صوت(پردازش طنین)

تکنیک های مهم در زمینه صداسازی در مداحی قسمت اول – میزبان موزیک

پیش از هر سخنی در خصوص این تمرینات لازم است نکاتی را به استحضار شما خوانندگان گرامی برسانیم:

نکته اول این که اگر چه هرانسانی از نظر طنین ذاتی صدا، دارای شخصیتی خاص می باشد که صدای او را از دیگران متمایز و مشخص می سازد و حتی به این اعتبار،

زیر و بمی صدای فرد نیز جزوی از این شخصیت است که ممکن است یک صدا را گیرا و جذاب و دیگری راغیر جذاب جلوه دهد. اما باید دانست که تا حد قابل توجهی می توان به مدد تمرین و ممارست طنین صدا راتغییر داده و بهبود بخشید.

نکته دوم، در مورد شدت و حجم صدای افراد مختلف است، همانگونه که در منابع فیزیک صوت آمده است صداها از نظر شدت و حجم دارای مراتب مختلفی هستند. در انسان ها هم این شدت ورسایی متفاوت است گاهی برخی از افراد حتی هنگام صحبت کردن معمولی هم،

به قدری صدایشان دارای شدت و قوت است که گوش اطرافیان خود را می آزارد و در مقابل عده ای هم هستند که هنگام تکلم صدایشان به سختی به فاصله یک تادو متری می رسد.

یکی ازمسایل مهم در هر نوع فعالیت خوانندگی و از جمله هنر تلاوت قرآن بکارگیری میزان مشخص و مطلوبی از این شدت و حجم است، به طوری که بر دامنۀ زیبائی صدا و آهنگ ها افزوده شود.

به چنین موضوعی کنترل شدت و حجم یا استفاده صحیح از ولوم صدا گفته می شود.

اول) تمرین روی کنترل شدت و حجم

فرض نمائید رادیوی منزل شما در حال پخش تلاوت قرآن است اما ولوم صدای رادیو به اندازه ای نیست که شما کلمات آیات مورد تلاوت را به خوبی تشخیص دهید

در این حالت شما با زیاد کردن ولوم رادیو میزان انرژی صوتی بیشتری را وارد فضای اطراف رادیو می نمائید و به این ترتیب ضمن این که خودتان صدا را با وضوح بیشتری می شنوید

دیگر اهالی منزل هم که در اتاق های دیگر هستند می توانند از تلاوت قرآن بهره مند گردند. عملی که در این حالت اتفاق افتاده است افزایش ارتفاع یا فرکانس صدای قاری نیست

بلکه افزایش شدت و توان صدای اوست که با واحدی به نام وات و علامت(W) مشخص می گردد که ارتباطی بابم و زیر خواندن وی ندارد. علت تأکید روی این مطلب این است که بسیاری به اشتباه حجم،

شدت، بلندی و رسایی صدا را بازیر و بمی یکسان می انگارند در حالی که گاه دو صدای هم فرکانس ممکن است از شدت و حجم یا بلندی متفاوتی برخوردار باشند.

در مثال یاد شده، شدت و حجم به وسیله فن آوری و توسط تنها یک پیچ ولوم که خارج از اراده قاری است افزایش یا کاهش می یابد. اما این امکان وجود دارد که انسان با میل و اراده خود این ولوم را در صدای خود و به هنگام صحیت کردن یا خواندن ایجاد کند.

برای دستیابی به این موضوع باید تمرینات زیر انجام گردد:

صداسازی در مداحی قسمت اول

ابتداء بااستفاده از همان روش قبلی و با بهره مندی ازدیاپازون واجرای صدای نت ها از پائین به بالا عمل کرده و این بار هنگام امتداد صوت در هر نت سعی نمائید از بالاترین شدت، کم کم صدا را به اندازه ای ضعیف نمائید

که به مرز زمزمه(در گوشی صحبت کردن) و بی صدایی برسد و در مرتبه دوم همان نت را به شکل عکس یعنی از صدای ضعیف به صدای قوی اجراء نمائید و این کار را روی تمامی درجات و نت های موجود در صدایتان ادامه دهید.

مدت این تمرین همانند تمرین قبلی است. اما ذکر دو نکته مهم درباره این تمرینات لازم است:

نخست اینکه: برخی از صداها که ذاتاً شدیدتر و قوی تر هستند نیاز افزون تری به این تمرینات دارنددر حالی که ممکن است صداهای لطیف تر به طور ذاتی از شدت و حجم مناسبی برای تلاوت برخوردار بوده و نیاز کمتری به این نوع تمرینات داشته باشند.

نکته دوم این که لازم است ابتدا تکنیک یافن کم و زیاد کردن ارادی صدا را فرا بگیرید تا سپس در جای خود بتوانید از این فن درتلاوت استفاده مناسب بنمائید.

تکنیک های مهم در زمینه صداسازی

پس از گذراندن این مرحله از تمرینات، بهتر است آن را به شکل عملی در تمرینات تلاوت خود به کار گیرید برای این کار شایسته است هر ردیف لحنی را ۳ تا ۴ بار با شدت های مختلف(در همان درجه صوتی) تکرار نموده

صدای خود را ضبط کنید تا پس از پایان تلاوت و استماع مجدد آن به درک لازم از بهترین و مناسب ترین اندازه شدت در صدای خود دست یابید.

استفاده از این تمرینات درتلاوت قرآن دو کاربرد مختلف دارد.

اولاً: با این تمرینات، قاری می آموزد به طور کلی چه اندازه ای از شدت یا ولوم صدای خود را در تلاوت مورد استفاده قرار دهد که این استفاده مناسب از شدت و حجم موجب افزایش عمر صدا خواهد شد، این کاربرد بیشتر رویکرد صوتی دارد تا لحنی.

ثانیاً: گاه استفاده از ولوم برای تزئین و تجمیل نغمات و الحان صورت می پذیرد به طوری که اگر در بعضی از مواضع نغمه یا لحن از کم و زیاد کردن ولوم استفاده شود آن نغمه یا لحن زیباتر جلوه می کند. که این کاربرد بیشتر رویکرد لحنی دارد.

دوم تمرین بهبود طنین(پردازش طنین)

توجه داشته باشید که هدف از این تمرین تنها بهبود کیفیت صدای موجود است و اگر کسی تصور کند که با این گونه تمرینات می تواند شخصیت و ذات صدای خود راعوض کند،

کاملاً در اشتباه است اما این تمرین به شخص کمک می نماید به شکل تصنعی، صدای خود را از مناسب ترین موضع در دستگاه تکلم، تشدید و خارج نماید.

شایع ترین مورد استفاده این تمرینات برای کسانی است که عادت به خیشومی یا توی بینی خواندن دارند. همانگونه که میدانید وقتی هوا از حنجره عبور کرده و تارهای صوتی را به ارتعاش در می آورد

در مسیر عبور در فضاهای مختلفی تحت تأثیر قرار می گیرد این فضاها عبارتند از حلق و گلو(فارنکس)، دهان(جوف)، بینی(خیشوم) و سینوس ها.

صدا پس از خروج از دستگاه تکلم با رنگ ها و کیفیت های متفاوتی به گوش ما می رسد و اگر نقش حلق بیشتر باشد صدا کمی خفه تر و به اصطلاح ته چاهی شنیده شده و به همان میزان هم خش ها و فرکانس های زاید صدا کمتر می گردد.

حتی زاویه باز و بسته بودن لب ها هم در نوع صدا و حالت آن تأثیری مستقیم دارد.

در این تمرین یاد می گیرید که چگونه با جابه جا کردن محل تشدید صدا، بهترین و مطلوب ترین کیفیت صدای خود را پیدا کنید.

ابتدا برای فهم بیشتر موضوعی سعی کنید، صدای شخصیت های مختلف تلویزیونی یا کارتونی را تقلید نمائید. در این کار اتفاقی که می افتد این است که شما با تغییر محل تشدید صدا سعی می کنید

تکنیک های مهم در زمینه صداسازی در مداحی قسمت اول

به صدای فردی که از او تقلید می کنید نزدیک شوید. از این موضوع استفاده کرده و تلاش کنید ابتدا صدای خود را درون گلو یا حلق تشدید و کم کم محل تشدید را به سمت بالاتر انتقال داده، این کار را بارها تکرار و تمرین نمائید.

بدیهی است در این جابه جایی ها صداهای مختلفی با شخصیت های متفاوت قابل تولید است. برای مثال،

افرادی که در صدای آنها فرکانس های اضافی وجود دارد و به عبارت دیگر صدایشان خش دار یا رگه دار شنیده می شود می توانند با عقب بردن محل تشدید صدا به سمت حلق از میزان فرکانس های

زاید صدا کاسته و به اصطلاح صدای صاف تری تولید نمایند یا اشخاصی که عادت به تشدید صدا در بینی و خیشوم دارند می توانند با مسدود کردن حفره های بینی به وسیله دست در هنگام تولید صدا مسیر

صدا را از بینی و سینوس ها به سمت جوف یا فضای دهان سوق دهند. این کار نیاز به استمرار زیادتری داشته تا به مرور عادت خیشومی خواندن از بین برود.

صداسازی در مداحی قسمت اول

مسئله حائز اهمیت در این بخش این است که گاه ممکن است در پرده های پائین صدا طنین یا رنگ صوتی مناسبی داشته باشد اما در طبقات بالاتر، از رنگ مناسبی برخوردار نباشد.

بدیهی است چنین افرادی باید تمرینات مربوطه را در طبقات پر فشار بیشتر انجام داده و با استفاده از روش یاد شده در پرده هائی که احساس می نماید صدا زیبائی و رنگ مناسبی ندارد تغییرات لازم را ایجاد نمایند.

به ویژه در هنگام تلاوت قرآن که صدا از حالت محض تبدیل به الفاظ و حرکات در قالب نغمات می گردد، مسئله تغییر رنگ صدا بیشتر مشخص می گردد.

بنابراین علاوه بر تمرینات یاد شده بهتر است مدتی هم صرف تمرینات با کلام در قالب تلاوت قرآن، آن هم در پرده های متوسط و فوق متوسط گردد، تا قاری بتواند به وضعیت ثابتی از نظر رنگ صدا دست یابد.

منبع: نگاره

همچنین ممکن است دوست داشته باشید...

1

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *